Καλωσήλθατε στην ιστοσελίδα της Αναπτυξιακής Καστοριάς Α.Ε. Ο.Τ.Α.

LIFE

LIFE

Έργο: «Βελτίωση των προϋποθέσεων συνύπαρξης ανθρώπου - αρκούδας στο Ν. Καστοριάς,
Ελλάδα – Μεταφορά Βέλτιστων Πρακτικών» (
LIFE09 NAT/GR/000333)

Πληροφορίες από την ΑΝΚΑΣ Α.Ε. Ο.Τ.Α. σχετικά με το πρόγραμμα LIFE + στο τηλέφωνο: 2467082300

Υπεύθυνοι Προγράμματος στην ΑΝΚΑΣ Α.Ε. Ο.Τ.Α.:

Βάντα Βασιλική - Δασολόγος                                                                                                                                                       

Τερψιάδου Μαριάνθη -  Οικονομολόγος

Κεντρική ιστοσελίδα Προγράμματος LIFE

Ιστοσελίδα Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς

Περιγραφή των δράσεων που θα υλοποιηθούν από την

Αναπτυξιακή Καστοριάς Α.Ε. Ο.Τ.Α.:

Προπαρασκευαστικές δράσεις, εκπόνηση σχεδίων διαχείρισης και σχεδίων δράσης

  • Προκαταρκτική εκτίμηση ζημιών που προκαλούν αρκούδες στην αγροτική οικονομία - προσδιορισμός ιεράρχηση περιοχών με υψηλή πιθανότητα "σύγκρουσης" (conflict areas)
  • Ανάλυση κοινωνικών ομάδων - τοπικών φορέων και των στάσεων - συμπεριφορών τους, σε θέματα διαχείρισης / συνύπαρξης με την αρκούδα
  • Καταγραφή / δημιουργία μητρώου / βάσης δεδομένων με  κτηνοτρόφους που κατέχουν ικανούς σκύλους φύλαξης κοπαδιών στην περιοχή

Ενημέρωση / Ευαισθητοποίηση του κοινού και διάδοση των αποτελεσμάτων

  • Δημιουργία και λειτουργία Ειδικού Τοπικού Γραφείου Ενημέρωσης - Συμβουλευτικών Υπηρεσιών για την Υποστήριξη της Συνύπαρξης Ανθρώπου - Αρκούδας

Συνολική λειτουργία και παρακολούθηση του έργου

  • Παρακολούθηση στοιχείων για ζημιές από αρκούδα
  • Επανάληψη έρευνας για την παρακολούθηση στάσεων - συμπεριφορών κοινωνικών ομάδων - τοπικών φορέων, σε θέματα διαχείρισης / συνύπαρξης με την αρκούδα
  • After - LIFE Conservation Plan / Σχέδιο Διατήρησης

Το Πρόγραμμα

Η Νομαρχία Καστοριάς, σε συνεργασία με την Περιβαλλοντική Οργάνωση «Καλλιστώ» και την Αναπτυξιακή Καστοριάς Α.Ε. Ο.Τ.Α., υπέβαλε τον Σεπτέμβριο του 2009 πρόταση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την υλοποίηση έργου LIFE + Nature & Biodiversity και την αντίστοιχη οικονομική υποστήριξή του.

Η πρόταση αυτή, έπειτα από αυστηρή αξιολόγηση που έγινε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, για λογαριασμό της Γενικής  Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιλέχθηκε (μεταξύ πολλών άλλων προτάσεων) προς χρηματοδότηση με 846.244 €, που αποτελούν το 75% του συνολικού εγκεκριμένου προϋπολογισμού του έργου (1.128.326 €). Το υπόλοιπο 25% θα χρηματοδοτηθεί από ελληνικούς εθνικούς πόρους.

Η διάρκεια υλοποίησης του έργου είναι από την 1η Οκτωβρίου 2010 έως την 30ή Ιουνίου 2014, και περιοχή εφαρμογής του είναι ολόκληρη η Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς, με έμφαση, φυσικά, στις περιοχές μόνιμης ή εποχιακής παρουσίας της αρκούδας.

Βασικοί στόχοι

Το έργο θα υλοποιήσει σειρά δράσεων και θα εφαρμόσει συγκεκριμένα μέτρα που θα αποσκοπούν κυρίως στα εξής:

  • Περιορισμός – εξάλειψη του φαινομένου τροχαίων ατυχημάτων με θύματα αρκούδες στο οδικό δίκτυο της Π.Ε. Καστοριάς και, φυσικά, αύξηση της οδικής ασφάλειας για τους οδηγούς.

  • Αντιμετώπιση των περιστατικών προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές.

  • Διάδοση εφαρμογής μέτρων πρόληψης ζημιών στην αγροτική οικονομία από αρκούδες και βελτίωση των όρων συνύπαρξης του ανθρώπου με την άγρια ζωή στην Π.Ε. Καστοριάς.

  • Βελτίωση του επιπέδου ενημέρωσης – ευαισθητοποίησης του κοινού στα παραπάνω θέματα.

Σκοπιμότητα του έργου

Α. Τα τελευταία χρόνια τα τροχαία ατυχήματα εξελίχτηκαν, δυστυχώς, σε μία μια νέα σημαντική, αιτία θανάτου για την αρκούδα στην Ελλάδα, αλλά και σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια ασφάλεια. Σύμφωνα με επανειλημμένα υπομνήματα που υπέβαλλαν στις αρμόδιες αρχές περιβαλλοντικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και η «ΚΑΛΛΙΣΤΩ», την τελευταία δεκαετία έχουν σημειωθεί 26 θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα με θύμα αρκούδα, 19 από τα οποία στο δίκτυο της Εγνατίας Οδού με τις ζώνες των καθέτων της στις Π.Ε. Καστοριάς, Φλώρινας και Γρεβενών.

Μόνο το 2009, στις παραπάνω περιοχές σημειώθηκαν οκτώ (8) περιστατικά τροχαίων με έξι (6) νεκρές αρκούδες. Το περασμένο καλοκαίρι (18 Ιουλίου 2010), μία ακόμα ενήλικη αρσενική αρκούδα ηλικίας 5 ετών και βάρους περίπου 120 κιλών έπεσε πάλι θύμα τροχαίου ατυχήματος, στον κάθετο άξονα της Εγνατίας Οδού «Σιάτιστα - Κρυσταλλοπηγή» (5ο χλμ Αλιάκμονα -  Μικροκάστρου).

Στο συγκεκριμένο τμήμα του αυτοκινητοδρόμου, τα τελευταία 5 χρόνια, έχουν σημειωθεί συνολικά 10 τροχαία ατυχήματα με θύματα αρκούδες. Η περίφραξη του οδικού άξονα είναι παραβιασμένη σε πολλά σημεία, ενώ σε κάποια άλλα έχει πέσει τελείως. Επιπλέον, εκτός από την ανεπάρκεια της περίφραξης,  δεν έχει προβλεφθεί κατασκευή ειδικών περασμάτων για την αρκούδα και την πανίδα γενικότερα, ενώ δεν υπάρχει η κατάλληλη οδική σήμανση ή άλλα μέτρα αποτροπής ανάλογων ατυχημάτων, με αποτέλεσμα να εκτίθενται σε διαρκή κίνδυνο και όλοι οι διερχόμενοι οδηγοί.

Β. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε στην Π.Ε. Καστοριάς αύξηση του αριθμού περιστατικών προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές (π.χ. Νεστόριο και Κλεισούρα). Τα περιστατικά αυτά δεν είναι σπάνια διεθνώς, αλλά για να αντιμετωπιστούν απαιτούνται ειδικοί χειρισμοί και κατά περίπτωση μέτρα, από εξειδικευμένους φορείς και επιστημονικές ομάδες, βάσει συγκεκριμένου πρωτόκολλου, ανάλογα με την περίπτωση και την πολυπλοκότητα του περιστατικού. Χρειάζεται, λοιπόν, η συγκρότηση και λειτουργία μιας ειδικής «Ομάδας Άμεσης Επέμβασης» (ΟΑΕ) (αποτελούμενη από 2 έμπειρους κτηνιάτρους και 2 βιολόγους), η οποία, έχοντας την κατάλληλη εξειδίκευση, εξοπλισμό και τεχνογνωσία, θα είναι σε θέση να επεμβαίνει κατά περίπτωση και με τους κατάλληλους χειρισμούς.

Γ. Ο αγροτικός τομέας (κτηνοτροφία, γεωργία, μελισσοκομία) είναι πολύ σημαντικός για την οικονομική και κοινωνική ζωή στην περιοχή Καστοριάς. Οι ζημιές που προκαλούν αρκούδες σε κοπάδια, μελίσσια, δενδρώδεις και άλλες καλλιέργειες αποτελούν μια σημαντική όχληση στον αγροτικό κόσμο και βάζουν σε πειρασμό τους παραγωγούς στο να καταφύγουν σε παράνομες μεθόδους θανάτωσης των αρκούδων. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες πρακτικές και μέτρα πρόληψης, που αν εφαρμοστούν σωστά μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις ζημιές αυτές και, συνεπώς, τις περιπτώσεις θανάτωσης αρκούδων.

Δ. Η υλοποίηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, η συστηματική εφαρμογή δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και η κινητοποίηση εθελοντών και άλλων κοινωνικών φορέων, αποτελούν ουσιώδεις προϋποθέσεις για την επιτυχή εφαρμογή μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας και διαχείρισης.

Δράσεις που θα εφαρμοστούν στο πλαίσιο του έργου

Α. Μία βασική δέσμη δράσεων αφορά στην αξιολόγηση και χαρτογράφηση των τομέων υψηλού κινδύνου θνησιμότητας αρκούδας από τροχαία στο οδικό δίκτυο της Π.Ε.  Καστοριάς (με ραδιοσήμανση - τηλεμετρία) και στη συνέχεια στην εγκατάσταση ειδικής σήμανσης και αποτρεπτικών μέτρων σύγχρονης τεχνολογίας, που θα εξασφαλίσουν ασφαλέστερο οδικό δίκτυο. Παράλληλα, θα εκδοθεί και θα διανεμηθεί ειδικό ενημερωτικό φυλλάδιο για οδηγούς και θα οργανωθούν ειδικά σεμινάρια για το προσωπικό συντήρησης του Οδικού Άξονα Σιάτιστας - Κρυσταλοπηγής και προσωπικό τροχαίας και Θηροφυλακής, με θέμα: «Αντιμετώπιση ατυχημάτων στα οποία εμπλέκονται άγρια ζώα». Επιπλέον, θα υποδειχθούν σημεία στα οποία πρέπει να κατασκευαστούν «πράσινες υποδομές» (ειδικές διαβάσεις άγριας πανίδας κ.λ.π.), προκειμένου να αυξηθεί η «διαπερατότητα» του οδικού άξονα Σιάτιστας - Κρυσταλοπηγής και να αποτραπεί ο κατακερματισμός του βιοτόπου της αρκούδας στην περιοχή. Τέλος, θα διοργανωθεί στο τέλος του έργου διεθνές συνέδριο με θέμα «Οδικοί Άξονες και Άγρια Πανίδα».

Β. Μια δεύτερη δέσμη δράσεων θα αφορά στον εξοπλισμό και λειτουργία ειδικής «Ομάδας Άμεσης Επέμβασης» (ΟΑΕ), η οποία θα επεμβαίνει σε περιπτώσεις ανάγκης, και στην  λήψη άλλων μέτρων για την αποτροπή προσέγγισης αρκούδων σε οικισμούς (π.χ. τροποποίηση κάδων σκουπιδιών, εγκατάσταση ηλεκτροφόρων περιφράξεων).

Γ. Μια άλλη δέσμη δράσεων θα αφορά στην αναλυτική εκτίμηση ζημιών που προκαλούν αρκούδες στην αγροτική οικονομία της περιοχής, τον προσδιορισμό και την ιεράρχηση περιοχών με υψηλή πιθανότητα "σύγκρουσης" και στη συνέχεια την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης (π.χ. διάδοση χρήσης σκύλων φύλαξης μέσω δικτύωσης κτηνοτρόφων, για την ανταλλαγή και υποστήριξη αναπαραγωγής και βελτίωσης των σκυλιών τους).

Δ. Τέλος, θα εκπονηθεί ειδικό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, θα διοργανωθούν πολλές ενημερωτικές εκδηλώσεις και σεμινάρια, θα εκδοθούν έντυπα, θα ετοιμαστεί ιστοσελίδα, θα υποστηριχθεί πρόγραμμα δράσεων που αποσκοπούν στην συνύπαρξη αρκούδας και ανθρώπου στην περιοχή, με τη συμμετοχή εθελοντών και θα λειτουργήσει Ειδικό Τοπικό Γραφείο Ενημέρωσης - Συμβουλευτικών Υπηρεσιών για την Υποστήριξη της Συνύπαρξης Ανθρώπου - Αρκούδας στην Καστοριά.


ΠΑΑ 2007-2013


Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης:
Η Ευρώπη επενδύει στις αγροτικές περιοχές


LEADER